Thị trường xuất khẩu nông sản Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới với kim ngạch, cơ cấu mặt hàng và yêu cầu tiêu chuẩn thay đổi rõ rệt. Nguyên Đức chia sẻ những thông tin cập nhật mới nhất nhằm hỗ trợ doanh nghiệp SME định vị sản phẩm, lựa chọn thị trường và tối ưu hóa chiến lược xuất khẩu nông sản.

Tình hình thị trường xuất khẩu nông sản Việt Nam

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, thực trạng xuất khẩu nông sản Việt Nam hiện nay ghi nhận ngành nông, lâm, thủy sản giữ vững vai trò trụ đỡ kinh tế 2024-2025 với kim ngạch xuất khẩu đạt trên 62 tỷ USD (tăng hơn 18%). Đồng thời, ngành đang có xu hướng dịch chuyển mạnh từ xuất thô sang chế biến sâu để đáp ứng thị trường khó tính. Năm 2025, toàn ngành tập trung vào chế biến, chuẩn hóa vùng nguyên liệu và tận dụng các hiệp định thương mại để gia tăng giá trị xuất khẩu thay vì mở rộng sản lượng.

Về kim ngạch xuất khẩu nông sản Việt Nam, các số liệu cập nhật cho thấy ngành nông, lâm, thủy sản duy trì mức tăng trưởng mạnh và có khả năng chạm các mốc kỷ lục mới. Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn năm 2025 ước tính tổng kim ngạch có thể đạt quanh mốc 70 tỷ USD, trong đó nhóm nông sản chủ lực tiếp tục là động lực tăng trưởng chính.

Ở góc độ thị trường, Việt Nam đang trở thành trung tâm chế biến và phân phối nông sản chuyên nghiệp. Diễn biến này mở ra cơ hội cho nhiều doanh nghiệp SME, nhất là nhóm gia vị, tham gia sâu vào chuỗi giá trị nhờ chuẩn hóa chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Các mặt hàng nông sản xuất khẩu của Việt Nam hiện khá đa dạng, bao gồm trái cây và rau quả, gạo, cà phê, hạt điều, hồ tiêu, thủy sản và những sản phẩm chế biến từ nông sản. Theo Tổng cục Hải quan (2024) ghi nhận trái cây và rau quả tăng trưởng ấn tượng, với sầu riêng nổi lên như một mặt hàng có giá trị xuất khẩu rất lớn. 

Bên cạnh đó, các mặt hàng chủ lực như cà phê, gạo, hồ tiêu và hạt điều tiếp tục đóng góp lớn vào tổng kim ngạch xuất khẩu. Điều này chứng minh Việt Nam có lợi thế ở cả nông sản thô lẫn chế biến nếu doanh nghiệp kiểm soát tốt chất lượng, an toàn và ổn định đầu ra.

Một số thị trường xuất khẩu nông sản chính của Việt Nam

Dưới đây là các thị trường xuất khẩu nông sản chính của Việt Nam, doanh nghiệp phải nắm vững đặc điểm tiêu chuẩn kỹ thuật, nhu cầu tiêu dùng và mức độ cạnh tranh thực tế:

Hoa Kỳ

Hoa Kỳ là thị trường lớn có nhu cầu cao về nông sản, thực phẩm và nguyên liệu đầu vào phục vụ chế biến. Theo U.S. Department of Agriculture (2024), Việt Nam hiện là một trong những nguồn cung nông lâm thủy sản chủ yếu của Hoa Kỳ, minh chứng cho quan hệ thương mại song phương phát triển bền vững.

Thị trường Hoa Kỳ đòi hỏi nông sản Việt phải đạt chất lượng cao, truy xuất rõ ràng và đáp ứng tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt. SME muốn tiếp cận Hoa Kỳ cần chuẩn hóa quy trình sản xuất, chứng từ và hồ sơ pháp lý, đồng thời xây dựng chuỗi cung ứng ổn định để duy trì đơn hàng dài hạn.

Trung Quốc

Trung Quốc là thị trường xuất khẩu nông sản Việt Nam quan trọng, đặc biệt nhóm rau quả, trái cây tươi, gạo và một số nông sản chế biến. Đây là thị trường có dung lượng lớn, nhu cầu mạnh và biên độ tăng trưởng cho doanh nghiệp nếu đáp ứng tốt yêu cầu kiểm dịch, chất lượng và logistics.

Tuy nhiên, Trung Quốc thường xuyên điều chỉnh chính sách nhập khẩu, yêu cầu về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và kiểm dịch. Doanh nghiệp nên bám sát quy định, linh hoạt kênh phân phối và tránh phụ thuộc hoàn toàn vào giao dịch biên mậu.

Nhật Bản

Thị trường Nhật Bản khó tính nhưng ổn định, coi trọng chất lượng đồng đều, an toàn thực phẩm và hệ thống truy xuất nguồn gốc chặt chẽ. Quốc gia này phù hợp cho doanh nghiệp có năng lực kiểm soát chất lượng, quy trình sản xuất chuẩn và sản phẩm đã qua sơ chế hoặc chế biến đạt tiêu chuẩn.

Lợi thế của thị trường Nhật nằm ở khả năng mua hàng ổn định, giá trị đơn hàng tốt và cơ hội xây dựng quan hệ lâu dài. Vì vậy, doanh nghiệp phải đầu tư vào tiêu chuẩn kỹ thuật, bao bì, chứng nhận và đảm bảo giao hàng đúng hẹn để duy trì uy tín.

Hàn Quốc

Thị trường Hàn Quốc có nhu cầu cao đối với rau quả, thực phẩm chế biến và một số nhóm nông sản đặc thù từ Việt Nam. Đây thường được xem là một điểm đến chủ lực trong chiến lược đa dạng hóa đầu ra của nông sản Việt Nam.

Hàn Quốc đòi hỏi tính chuẩn chỉnh cao về kiểm dịch, an toàn thực phẩm và chứng từ xuất xứ. Những doanh nghiệp sở hữu nguồn cung sản phẩm sạch ổn định sẽ tìm thấy cơ hội bứt phá và phát triển xuất khẩu bền vững.

Úc

Úc là thị trường đặt ra yêu cầu rất cao về an toàn sinh học, kiểm dịch và truy xuất nguồn gốc, đồng thời có nhu cầu ổn định với nhiều nhóm nông sản và sản phẩm chế biến. Theo DFAT 2024, các hiệp định thương mại và cam kết mở cửa thị trường tạo thêm dư địa tăng trưởng cho nông sản Việt Nam.

Nông sản chế biến và cao cấp sở hữu cơ hội phát triển dài hạn rất lớn tại thị trường Úc. Doanh nghiệp SME chuẩn bị kỹ hồ sơ, tiêu chuẩn và quy trình kiểm soát chất lượng để giảm rủi ro bị từ chối hàng và tối ưu chi phí logistics.

Cơ hội và thách thức của nền xuất khẩu nông sản chủ lực

Ở phần này, doanh nghiệp có thể đánh giá rõ hơn những điểm mạnh cần khai thác và những áp lực phải chuẩn bị khi tham gia sâu vào thị trường xuất khẩu nông sản của Việt Nam:

Cơ hội

• Nhu cầu toàn cầu ổn định: Nhu cầu đối với thực phẩm, nguyên liệu nông sản và sản phẩm chế biến vẫn duy trì ở mức cao, bất chấp biến động kinh tế.
• Lợi thế tự nhiên: Việt Nam có khí hậu và mùa vụ đa dạng, nguồn nguyên liệu phong phú cho gạo, trái cây, cà phê, hồ tiêu, hạt điều và thủy sản.
• Dịch chuyển sang giá trị gia tăng: Cơ cấu xuất khẩu đang chuyển sang sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn, giúp cải thiện biên lợi nhuận cho doanh nghiệp.
• Cơ hội nâng cấp mô hình kinh doanh: SME Việt Nam có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc tế thông qua OEM, xây dựng thương hiệu riêng hoặc hợp tác với phòng kinh doanh xuất nhập khẩu thuê ngoài.

Thách thức

• Tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe: Nhiều thị trường nhập khẩu tăng yêu cầu về an toàn thực phẩm, kỹ thuật và pháp lý, buộc doanh nghiệp liên tục nâng cấp hệ thống sản xuất và vận hành.
• Áp lực truy xuất, kiểm soát chất lượng: Doanh nghiệp cần đảm bảo truy xuất nguồn gốc, kiểm soát dư lượng, bao bì, nhãn mác và chứng từ xuất khẩu theo đúng yêu cầu của từng nước.
• Rủi ro về chi phí, vận chuyển: Cạnh tranh giá, biến động chi phí logistics và rủi ro thanh toán là các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả đơn hàng.
• Nguy cơ mất đơn hàng dài hạn: Thiếu hệ thống quản trị và vận hành khiến doanh nghiệp dễ đánh mất uy tín và khó duy trì dòng đơn hàng lâu dài tại các thị trường nông sản chủ lực.

Triển vọng xuất khẩu nông sản Việt Nam trong tương lai

Triển vọng vài năm tới được đánh giá tích cực nếu doanh nghiệp tiếp tục nâng cấp theo hướng chế biến sâu, tiêu chuẩn hóa vùng nguyên liệu và đa dạng hóa thị trường. Theo VnEconomy (2026), ngành nông, lâm, thủy sản đang chuyển dịch rõ sang mô hình dựa trên chất lượng, công nghệ và chuỗi giá trị bền vững, phù hợp với tiêu dùng toàn cầu và mục tiêu đạt 100 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu vào năm 2027.

Tăng trưởng tương lai sẽ đến nhiều hơn từ sản phẩm chế biến, có chứng nhận, có thương hiệu và câu chuyện nguồn gốc rõ ràng, thay vì chỉ dựa vào bán hàng thô. Xu hướng này mở ra cơ hội tại thị trường xuất khẩu nông sản của Việt Nam cho doanh nghiệp SME, đặc biệt là ngành gia vị, khi chọn đúng ngách sản phẩm và mô hình vận hành chuyên nghiệp.

Tóm lại, thị trường xuất khẩu nông sản Việt Nam mở ra nhiều cơ hội mới nhưng yêu cầu doanh nghiệp phải nâng cao tiêu chuẩn, chất lượng và năng lực vận hành để cạnh tranh bền vững. Nguyên Đức cung cấp giải pháp phòng xuất nhập khẩu thuê ngoài giúp SME nông sản tìm buyer, kiểm soát rủi ro và vận hành đơn hàng quốc tế.